Ayrık, bitişik, ikiz ve blok nizam ne demek, imar planında ne çıkar?

Bir arsada nasıl bina yapacağını, çekme mesafesi ve emsal kadar, yapı nizamı belirler. Yapı nizamı, binanın komşu parseldeki binalara bitişip bitişmeyeceğini gösteren düzendir ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde, uygulama imar planı ve plan notlarında belirtilir. Planda açıkça bir nizam yazmıyorsa kural olarak ayrık nizam uygulanır. Yani arsanın 'ne çıkacağını' hayal değil, resmî plan söyler.

Saha dilinde dördü şöyle ayrılır. Ayrık nizamda bina hiçbir yanından komşu binaya bitişmez, her cephede bahçe mesafesi bırakılır (müstakil, dört tarafı boş yapı). Bitişik nizamda bina en az bir yan cephesinden komşu parseldeki binaya yapışır, cadde boyunca sıra ev gibi dizilir. İkiz (ikili) nizam, iki binanın ortadaki tek bir duvardan birbirine bitiştiği, dış yanlarının açık kaldığı düzendir. Blok nizamda ise plan veya yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş bir yapı kitlesi, tek parsel ya da parsellere bölünmüş halde bir blok oluşturur.

Bu ayrım cebini doğrudan ilgilendirir, çünkü nizam kullanılabilir alanı, mahremiyeti ve değeri değiştirir. Aynı büyüklükteki iki parselden bitişik nizamlı olan, yan bahçe bırakmadığı için genellikle daha çok taban alanı verir; ayrık nizamlı olan ise dört yanı açık, daha özel ama daha az oturum alanlı bir yapıya izin verir. Önemli bir ayrıntı: mevzuat bakımından ikiz (ikili) nizam da blok nizam kapsamında değerlendirilir, bu yüzden imar durumu belgesinde 'blok' ibaresiyle karşılaşman seni şaşırtmasın. Satıcı 'burada villa olur' derken senin bakacağın tek yer, belediyeden alınmış güncel imar durumu belgesindeki nizam satırıdır.

Kesin sonuç için: parselin yapı nizamını, kat adedini ve çekme mesafelerini ilgili belediyenin imar müdürlüğünden alacağın resmî imar durumu belgesiyle; tereddütte kaldığın planı bir şehir plancısı veya imar konusunda uzman avukatla yazılı olarak teyit et. Bu sayfa genel bilgilendirmedir; kesin durum için belediye imar müdürlüğü, tapu ve gerektiğinde şehir plancısı ya da avukat esastır. Resmî değerleme ya da yatırım tavsiyesi değildir; her parsel kendi plan notlarına tabidir.