Çekme mesafesi nedir, dar arsada binayı nereye kadar yapabilirim?

Çekme mesafesi, binanı parsel sınırına yapıştırmana izin vermeyen zorunlu boşluktur: yol tarafında ön bahçe, komşu taraflarda yan bahçe, arkada arka bahçe. Ne kadar bırakacağını imar planı, plan notları ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği söyler; genelde yol cephesinde yaklaşık 5 metre, yan ve arkada yaklaşık 3 metre uygulanır, ama bu değerler plana göre değişir ve kesin ölçü için belediyenin yazılı imar durumu esastır. Çekme mesafesi TAKS (taban alanı oranı) ile birlikte çalışır: TAKS binanın tabanının ne kadar olacağını, çekme mesafeleri ise o tabanı parselin neresine oturtacağını belirler.

Dar arsanın sıkıntısı tam buradan çıkar. On iki metre genişliğindeki bir parselde iki yandan yan bahçeyi bıraktığında, bina için oturtulabilecek şerit ciddi biçimde daralır; kimi zaman makul bir yapı sığmayacak kadar. Bu yüzden dar bir arsayı 'ev yaparım' diye almadan önce ada-parsel numarasıyla belediyeden çekme mesafelerinin yazılı olduğu imar durumu belgesini al; ardından bir mimara ya da harita mühendisine parsele gerçekte ne sığdığını gösteren bir kütle (gabari) etüdü yaptır. Bu bir bilgilendirmedir; resmî imar durumu ile serbest meslek erbabının (mimar, harita mühendisi, gerekirse avukat) görüşü esastır, yatırım tavsiyesi değildir.

Sahada gördüğüm en sık tuzak, 'bu arsaya sınırdan sınıra doldurursun' beklentisiyle metrekareye para ödemektir. Kâğıtta 400 metrekare büyük görünür; çekme mesafeleri düşünce oturtulabilir taban epeyce küçülebilir, dar ve derin parsellerde iş çoğu zaman yalnız kâğıt üstünde kalır. Satıcının 'burada şunu yaparsın' sözü ölçü değildir; ölçü, imar durumundaki çekme mesafeleri ve bir teknik adamın parsele çizdiği gerçek kütledir.