Muvazaa nedir?

Muvazaalı satış, tarafların görünürde yaptığı ama gerçek niyetini gizleyen danışıklı bir işlemdir. Tapu geçmişi temizse ve iyiniyetli alıcıysanız genelde korumadasınız; ama şüpheli, aceleci, akraba arası ucuz devirlerde arsanız tapu iptali davasıyla riske girer.

Tapu iptali ve tescil davası, hukuka aykırı bir tapu kaydının mahkemece iptal edilip gerçek hak sahibi adına tescilini isteyen davadır. Riski anlamak için satın almadan önce tapu kaydını, takyidatı ve mülkün el değiştirme geçmişini inceleyin.

İki yolun maliyeti farklı kurulur: satışta bedel üzerinden toplam yüzde 4 tapu harcı ödenir; bağışta harç binde 68,31'dir ama üstüne veraset ve intikal vergisi girer (ana-baba, eş ve çocuklar arası bağışta tarife yarı oranlı uygulanır). Asıl tehlike maliyet değil, gerçekte bağış olan devri tapuda 'satış' göstermektir: bu, diğer mirasçılara tapu iptali davasının kapısını açar.

Önalım hakkı yalnız paydaş olmayan üçüncü kişiye satışta doğar. Zaten hissedarsanız ortağınızın payını almanız önalımı tetiklemez. Dışarıdan giren alıcıysanız diğer hissedarlar payı mahkemeyle sizden geri alabilir; bunu bilmeden ödemeyi tamamlamayın.

Çoğu zaman geri alabilirsin, hem de sadece saklı payı değil miras payının tamamını. Miras bırakan mal kaçırmak için tarlayı gerçekte bağışlarken tapuda satış gösterdiyse (muris muvazaası), mirasçılar tapu iptali ve tescil davasıyla paylarını isteyebilir. 1 Nisan 1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre bu davada zamanaşımı yoktur.

Evet, 1 Temmuz 2023'ten beri taşınmaz satışı noterde de yapılabiliyor. Noter, TAKBİS üzerinden tapu kaydını ve takyidatı sorgulayıp sözleşmeyi sisteme işler, mülkiyeti geçiren tescili yine tapu müdürlüğü tamamlar. Ama noter parselin imarını, zeminini veya gerçek değerini onaylamaz; o kontrolleri imzadan önce sen yaptırırsın.