Miras bırakan tarlayı satış gösterip devretti, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) varsa saklı payımı geri alabilir miyim?

Muris muvazaası, halk dilinde "mirastan mal kaçırma" dediğimiz durumun hukuki adıdır. Miras bırakan, çocuklarından ya da eşinden mal kaçırmak ister; tarlayı gerçekte bir yakınına bağışlamak isterken, tapuda bunu "satış" (bazen de "ölünceye kadar bakma") gibi gösterir. Görünen işlem satıştır ama gerçek irade bağıştır. İşte bu gizli bağış, diğer mirasçıların hakkını çiğnediği için geçersiz sayılır. Dayanağı 1 Nisan 1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır ve bugün de yerleşik uygulamadır.

Buradaki en çok yanlış bilinen nokta şudur: bu dava sadece "saklı pay" davası değildir. Tenkis davasında yalnız saklı payını korursun; muris muvazaasında ise açtığın dava tapu iptali ve tescil davasıdır ve kazanırsan tarladaki miras payının tamamını, yani yasal payın oranında geri alırsın. Üstelik saklı pay sahibi olman da şart değildir; tüm mirasçılar açabilir. En kıymetli tarafı ise şudur: bu davada kural olarak zamanaşımı ya da hak düşürücü süre işlemez, miras bırakanın ölümünden sonra her zaman açabilirsin. (Tek istisna: ölüm kadastro tespitinden önce olduysa, 3402 sayılı Kadastro Kanunu m.12/3'teki 10 yıllık hak düşürücü süre gündeme gelebilir; bunu mutlaka avukatına sorman gerekir.)

Mahkeme "bağış mı, gerçek satış mı" ayrımını satır satır inceler: devir bedeli tarlanın gerçek değerinin çok altında mı, alıcının o parayı ödeyecek gücü var mıydı, miras bırakanın satışa gerçekten ihtiyacı var mıydı, taraflar arasındaki akrabalık ve paranın el değiştirip değiştirmediği. Gerçek bir satış, tam bedelle yapılan bir satış muris muvazaası sayılmaz. BursaArsa açısından bu konunun bir de alıcı yüzü var: bir tarlayı almadan önce tapu kayıt geçmişine bakıp "aile içi, çok düşük bedelli bir devir" görüyorsan bu bir risk sinyalidir, çünkü sana satan kişinin tapusu ileride başka mirasçıların açacağı iptal davasıyla sarsılabilir. Bu yüzden hisseli ya da yeni intikal görmüş miras tarlalarında tapunun geçmişini yazılı olarak inceletmek şarttır.

Şunu net söyleyelim: burada anlattığımız bilgi eğitim amaçlıdır, hukuki tavsiye ya da yatırım tavsiyesi değildir. Muris muvazaası davaları delile, bedele ve olayın kendine özgü şartlarına göre kazanılır veya kaybedilir; senin dosyanda payını gerçekten alıp alamayacağını ancak tapu kaydını ve veraset ilamını gören bir taşınmaz/miras avukatı söyleyebilir. Kesin durum için Tapu Müdürlüğünden kayıtları çıkart, bir avukata danış; kararı bu somut bilgiyle ver.