Arsa alım-satım süreci ne kadar sürer, adımları nelerdir?

Randevu (Web-Tapu/e-Devlet), gerçek satış bedeli beyanı, harç ve döner sermaye ödemesi, tapu müdürlüğünde tarafların imzası. Para, tapu müdürlüğünde devir anında el değiştirir; öncesinde büyük ödeme yapma.

Kısmen: Web-Tapu (TKGM) üzerinden Türkiye'ye gelmeden başvuru açar, tapu kaydını görür, izin ve harç adımlarını yürütürsün. Ama devrin resmî imzası ya bizzat tapu müdürlüğünde ya da konsolosluktan verilmiş geçerli vekâletle tamamlanır.

Takyidat belgesi (tapu kayıt örneği), bir taşınmazın üzerindeki ipotek, haciz, şerh, beyan ve rehinleri gösteren güncel resmî kayıttır. Malik veya yetkili temsilcisi, Web-Tapu (webtapu.tkgm.gov.tr) ya da e-Devlet üzerinden alır. Alım öncesi mutlaka istenmeli: temiz görünen bir arsanın kaydında sonradan sürpriz çıkması somut bir risktir.

Tapu harcı satış bedeli üzerinden alıcıdan binde 20, satıcıdan binde 20 olmak üzere toplam yüzde 4'tür. Harç gerçek satış bedelinden hesaplanır ve bu bedel emlak vergisi değerinin altında olamaz. Harca ek olarak sabit döner sermaye (hizmet) bedeli ödenir: 2026 tabanı 2.534 TL (2.227 TL döner sermaye + 307 TL ilave); Bursa gibi büyükşehirlerde il/ilçe yöresel katsayısı nedeniyle bu tutarın üzerine çıkar.

Elinizde il, ilçe, mahalle ile ada ve parsel numarası varsa arsanın yerini birkaç dakikada ve ücretsiz bulabilirsiniz. En hızlı yol TKGM'nin Parsel Sorgu uygulamasıdır (parselsorgu.tkgm.gov.tr): numaraları girdiğinizde parselin harita üzerindeki konumunu, sınırlarını, yüzölçümünü ve niteliğini gösterir. Kamuya açık bu ekranda kimin malik olduğu, fiyat gibi kişisel bilgiler KVKK gereği görünmez; malik bilgisini yalnız kendi taşınmazınız için e-Devlet'ten görebilirsiniz.

Satıcının ölümü sözleşmeyi bitirmez: borçları da dâhil her şey mirasçılarına geçer, yani devir taahhüdü artık onların üstündedir. Eğer anlaşmanız noterde düzenlenmiş "taşınmaz satış vaadi" ise (ve mümkünse tapuya şerhliyse) hakkınız güçlüdür; mirasçılar devri yapmazsa onlara karşı tescil davası açıp mülkiyeti mahkeme kararıyla alabilirsiniz. Ama elinizde yalnız sözlü anlaşma ya da adi (evde yazılmış) kâğıt varsa bu geçersizdir; o zaman tapu isteyemezsiniz, yalnız verdiğiniz parayı geri isteyebilirsiniz.

Kural olarak korunursunuz: tapu siciline iyiniyetle güvenip alan üçüncü kişinin kazanımı, kayıt sonradan yolsuz çıksa bile ayakta kalır (TMK md. 1023). Ama bu koruma mutlak değildir; iyiniyetli sayılmak için hisse, şerh ve dava kaydını sormak gibi gereken özeni göstermeniz beklenir. Özeni atlayan kişi 'sicile güvendim' korumasından yararlanamaz.

İsimden çok cevaba bak. Şunları sor: kaç hissedar var, vekaletle mi satıyorsun, burayı kimden aldın, imar ve tapu vasfı ne, haciz/şerh/borç var mı, neden satıyorsun, fiyat neye göre. Kaçamak ya da 'sonra hallederiz' cevabı kırmızı bayraktır.

Doğrudan arsa satışında tapu müdürlüğünde ayrı damga vergisi ödenmez; asıl masraf tapu harcıdır (genelde satış değerinin %4'ü, %2 alıcı %2 satıcı). Damga vergisi yalnız noterde satış vaadi sözleşmesi gibi ayrı belgelerde gündeme gelir.