İrtifak hakkı nedir?

Kat karşılığında, arsanı müteahhide verip karşılığında yapılacak binadan belli bağımsız bölümler alırsın. Sözleşmeyi noterde, paylaşım oranı, teslim süresi, gecikme cezası ve teminat net yazılı olarak yap.

Kural olarak hayır; ancak bilerek ve fiyatına yansımışsa alınabilir. Yola çıkışı olmayan parselde inşaat izni tıkanır, değer düşer. "Komşudan geçeriz" sözü hukuki geçit hakkı değildir; geçit ancak anlaşma ya da mahkeme kararıyla, bedel karşılığı kurulur.

Kat irtifakı, bina bitmeden arsa payı üzerinde kurulan "yapılacak daire" hakkıdır; kat mülkiyeti ise bina bitip iskânı (yapı kullanma izni) alınınca kurulan tam mülkiyettir. Biri söz, diğeri tamamlanmış haktır.

Dikkatli alınır: yüzey mülkiyeti senin olsa da altındaki maden hakkı ruhsat sahibinindir. İşletme ruhsatı sahasında kalan arazide irtifak veya kamulaştırma gündeme gelebilir; ruhsat haritasını sorgulamadan alma.

Tapuyu peşin verme. En güvenlisi, inşaat ilerledikçe (hakediş oranında) kademeli devirdir. Sözleşmeyi mutlaka noterde düzenleme şeklinde yaptır, hakkını tapuya şerh ettir. Tüm tapuyu baştan verirsen, müteahhit satar ya da ipotek koydurursa arsanı kaybedebilirsin.

Çoğu zaman evet: TEİAŞ/TEDAŞ arazinden kamulaştırma yapmadan yüksek gerilim hattı (ENH) geçirmişse, malik olarak irtifak bedeli ve taşınmazın tamamında oluşan değer kaybı için (kurumla anlaşma sağlanamazsa) dava açabilirsin. Alım öncesindeysen hattı bil: güvenlik mesafesi ve yapı yasağı getirir, değeri düşürür.