Almak istediğim arsanın yolu, elektriği, suyu, doğalgazı var mı; nasıl öğrenirim?

İşe her zaman belediyeden başlayın. Arsanın ada ve parsel numarasıyla bağlı olduğu ilçe belediyesinin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden imar durumu (imar çapı) belgesi isteyin; buradan parselin imar planı içinde olup olmadığı, bir imar yoluna cephesi bulunup bulunmadığı görünür. Fen İşleri Müdürlüğünden ise o sokakta belediyenin yaptığı yol, kaldırım ve altyapının fiili durumunu öğrenirsiniz. İmarsız alanda, köy yerleşik alanı dışında veya tarla vasıflı yerlerde çoğu zaman şebeke altyapısı ya hiç yoktur ya da yalnız tarımsal amaçlı sınırlıdır; bu tür yerde 'altyapı var' beklentisiyle hareket etmek en sık yapılan hatadır.

Elektrik için Bursa'nın dağıtım şirketi Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ) yetkilidir. Parselin en yakın direğe ve trafoya uzaklığı, o noktaya abonelik verilip verilemeyeceği ve verilecekse tahmini bağlantı bedeli UEDAŞ'a sorulur. Direğin yüz metre ilerideki komşu tarlaya kadar gelmiş olması sizin parselinize bedelsiz bağlanacağı anlamına gelmez; hattın uzatılması ve trafo katkısı çoğu zaman alıcının cebinden çıkar. Bunu satın almadan önce yazılı olarak sorgulatmak, sonradan sürpriz masrafla karşılaşmamak için önemlidir.

Su ve kanalizasyon Bursa'da BUSKİ'nin (Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi) işidir; içme suyu şebekesi ile atık su/kanalizasyon hattının o sokağa gelip gelmediğini ve abonelik şartlarını BUSKİ'den öğrenirsiniz. Doğalgaz ise bölgeye göre değişir ve zamanla el değiştirebilir: Bursa şehir merkezinin büyük kısmında (Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Mudanya ve çevresi) dağıtımı Bursagaz yürütür; Bursagaz bugün Aksa Doğalgaz çatısı altında faaliyet gösterir. Bazı ilçelerde ise başka dağıtım firmaları yetkilidir. Bu yüzden markanın adına takılmadan, parselinizin bulunduğu cadde/sokakta şebeke olup olmadığını o adresin yetkili dağıtım firmasına adres bazlı sorgulatın; kırsalda ve yeni açılan bölgelerde gaz çoğu kez henüz yoktur.

İşin can alıcı hukuki noktası, kadastral yol ile imar yolu ayrımıdır. Tapu ve kadastro paftasında parselinizin bir 'yola' cephesi görünebilir; ancak bu, tarlalar arasındaki kadastral geçiş yolu olabilir ve üzerine ruhsatlı yapı yapmaya, resmi altyapı çekmeye dayanak oluşturmaz. Yapılaşma ve kalıcı altyapı için parselin onaylı imar planında tarif edilmiş bir imar yoluna cephesinin olması gerekir. Yolu olmayan ya da yalnız fiili patika/kadastral yolla ulaşılan parsellerde hem geçit hakkı sorunu hem de elektrik-su bağlatamama riski birlikte gelir; bu tür yeri almadan önce mutlaka imar planına ve belediyeye bakılmalıdır.

'Altyapı geliyor, yol yakında açılacak, gaz iki yıla gelir' türü sözler bir yatırım gerekçesi değil, bir risktir; söz veren satıcı değil, ancak resmi kurumun onaylı planı ve programıdır. Üstelik altyapı geldiğinde de bedava olmayabilir: belediye, yaptığı yol, su ve kanalizasyon tesisleri için 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86-88. maddeleri uyarınca gayrimenkul sahiplerinden harcamalara katılma payı tahakkuk ettirebilir (kanalizasyon ve su tesislerinde bu genellikle zorunlu, yolda ise belediye meclisinin kararına bağlıdır). Kısacası dört kurumdan (belediye, UEDAŞ, BUSKİ, yetkili gaz dağıtım firması) yazılı/adres bazlı teyit almadan, sadece parseli görüp veya satıcının anlatımına güvenip karar vermeyin. Bu bir bilgilendirmedir; parsele özel kesin durum için ilgili belediye, TKGM/tapu müdürlüğü ve gerektiğinde uzman görüşü esastır. Emin olamadığınız bir parselde acele etmeyin, önce arayın, birlikte konuşalım.