İhtiyati tedbir (satış engeli şerhi) nedir?

Şerhin ne olduğu öğrenilmeden alınmaz. Şerh; haciz, ihtiyati tedbir, satış vaadi gibi bir uyarı notudur: kimisi çözülür, kimisi tapunu yıllarca kilitler. Önce hikâyeyi dinle, sonra karar ver.

Muvazaalı satış, tarafların görünürde yaptığı ama gerçek niyetini gizleyen danışıklı bir işlemdir. Tapu geçmişi temizse ve iyiniyetli alıcıysanız genelde korumadasınız; ama şüpheli, aceleci, akraba arası ucuz devirlerde arsanız tapu iptali davasıyla riske girer.

Tapu iptali ve tescil davası, hukuka aykırı bir tapu kaydının mahkemece iptal edilip gerçek hak sahibi adına tescilini isteyen davadır. Riski anlamak için satın almadan önce tapu kaydını, takyidatı ve mülkün el değiştirme geçmişini inceleyin.

İlk saatler belirleyicidir: hemen bankanı arayıp gönderdiğin para için geri çağırma (iade) talebi aç; para alıcının hesabından çekilmeden yetişirsen bloke şansı var. Ardından aynı gün savcılığa ya da kolluğa şikâyet et; dekontu, ilan görüntüsünü ve tüm yazışmaları silmeden sakla. Hesaba geçmiş parayı banka tek taraflı geri alamaz; kesin sonuç şikâyet ve yargı sürecinden gelir.

Kural olarak korunursunuz: tapu siciline iyiniyetle güvenip alan üçüncü kişinin kazanımı, kayıt sonradan yolsuz çıksa bile ayakta kalır (TMK md. 1023). Ama bu koruma mutlak değildir; iyiniyetli sayılmak için hisse, şerh ve dava kaydını sormak gibi gereken özeni göstermeniz beklenir. Özeni atlayan kişi 'sicile güvendim' korumasından yararlanamaz.

Tapu kaydı dört ana bölümden okunur: mülkiyet (kim, hangi hisseyle sahip), irtifak-rehin (ipotek, geçit gibi yükler; kütükte ayrı sütunlardır), şerhler (satış vaadi, haciz gibi kısıtlamalar) ve beyanlar (kamulaştırma, muhdesat gibi bilgilendirmeler). Ada, parsel ve pafta yalnız konumu gösterir. Almadan önce her bölümü e-Devlet veya Web-Tapu'dan güncel gör.