Hak sahipliği (6306 sayılı kanun) nedir?

Yıldırım'ın yoğun ve eski dokusu, riskli yapı tespiti ve kentsel dönüşüm sürecinin sık gündeme geldiği bir ilçedir. Süreç yalnız binanın kendisiyle değil, arsa payı ve tapu yapısıyla da ilgilidir; parsel almadan önce hem yapının hem tapunun durumunu ayrı ayrı sorgula.

Hayır, her değer artışında değil. Yüzde 90'lık değer artış payı, siz ve diğer malikler kendi talebinizle imar planı değişikliği yaptırır ve parsel değer kazanırsa doğar. Belediyenin kendi kararıyla yaptığı genel plan çalışmaları bu payın kapsamına girmez.

Muhdesat, arazi üzerindeki yapı, ağaç, bağ ve sera gibi sonradan eklenmiş şeylerdir; sahibine ayrı bir tapu değil, yalnızca kişisel (bedel isteme) hakkı verir. Kural olarak toprak kimin ise üstündeki de hukuken onun sayılır. Ama tapunun beyanlar hanesindeki muhdesat kaydı (belirtmesi), o ağaçların ya da yapının başkasına ait olduğunu gösterir ve alım kararını değiştirir.

Rezerv yapı alanı, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere Bakanlıkça belirlenen alandır. 2023'te 7471 sayılı Kanun'la tanımdaki 'yeni yerleşim yeri olarak' ibaresi kaldırıldığı için, artık yalnız boş araziler değil mevcut yerleşim alanları da rezerv olarak belirlenebilir. Sağlam tapulu, boş bir parsel de bu sınırın içine girebilir; bu durumda arazi projeye, imar düzenlemesine ya da kamulaştırmaya dahil olabilir. 'Girer mi' tahmini değil, Resmî Gazete'de yayımlanan resmî ilan tarihi bağlayıcıdır.

Riskli yapı tespiti, tespit tarihinden itibaren en geç 10 iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh edilir; malik, tebligatın tamamlanmasından itibaren 15 gün içinde idareye itiraz edebilir. Kararlar arsa payı oranında maliklerin salt çoğunluğuyla alınır (2023, 7471 sayılı Kanun); katılmayanın payı, rayiç değerden az olmamak üzere açık artırmayla anlaşan paydaşlara satılabilir.