Tarla vasıflı araziye ev yapmak için tarım dışı amaç (kullanım) değişikliği iznini nasıl alırım?

Tapuda "tarla" yazması, üstüne ev yapılabileceği anlamına gelmez. Önce o toprağın tarım dışına çıkabilmesi gerekir; bu izin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na göre İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından değerlendirilir. Başvuru genelde parselin bağlı olduğu belediyeye ya da il özel idaresine yapılır, oradan il müdürlüğüne iletilir. Kararı belirleyen, senin isteğin değil, toprağın resmî sınıfıdır.

Kanun tarım toprağını sınıflara ayırır: mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi ve marjinal tarım arazisi. İlk üçü ile "büyük ova koruma alanı" ilan edilmiş yerler tarım dışı kullanıma kural olarak kapalıdır; buralarda ev için izin çoğu zaman hiç açılmaz. İzin penceresi asıl marjinal arazide, o da hazırlanacak bir toprak koruma projesine uyulması şartıyla aralanır. Bursa'nın verimli ovalarının büyük bölümü (Bursa, Karacabey, Yenişehir, İnegöl, İznik, Orhangazi ovaları gibi) büyük ova koruma alanı ilan edilmiştir; ucuza çıkan tarla çoğu zaman tam da bu korunan sınıftadır.

En sık tuzak, satıcının "sen al, tarım dışına biz çevirtiriz" demesidir; parsel mutlak, dikili ya da büyük ova sınıfındaysa o kapı açılmaz, söz havada kalır. İzin çıksa bile bu tek başına ev yapma hakkı vermez: arkasından imar planı ve belediyeden yapı ruhsatı gerekir, izin belli bir süre içinde plana ya da ruhsata bağlanmazsa düşer. Karar vermeden önce parselin arazi sınıfını ve büyük ova durumunu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden yazılı öğren, "sözlü olur"a para bağlama. Emin değilsen, alanı bilen biriyle telefonda konuşmak peşin kapora vermekten çok daha ucuza gelir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel ve teknik konularda resmî kurumlar ile alanında uzman kişilerin görüşü esastır.