Kamulaştırmasız el atma nedir?

Çoğu zaman evet: TEİAŞ/TEDAŞ arazinden kamulaştırma yapmadan yüksek gerilim hattı (ENH) geçirmişse, malik olarak irtifak bedeli ve taşınmazın tamamında oluşan değer kaybı için (kurumla anlaşma sağlanamazsa) dava açabilirsin. Alım öncesindeysen hattı bil: güvenlik mesafesi ve yapı yasağı getirir, değeri düşürür.

Sonsuza kadar beklemek zorunda değilsin. İmar planı yürürlüğe girdikten sonra idarenin, donatıya ayrılan taşınmazı beş yıl içinde ya kamulaştırması ya da kısıtlılığı kaldıracak plan değişikliği yapması gerekir. Önce ilgili idareye yazılı başvurup uzlaşma istersin; sonuç çıkmazsa hukuki el atma (bedel) davası açabilirsin. Süresinde plana itiraz da ayrı bir yoldur.

Önce panik yapma: acele kamulaştırma, taşınmaza el koymayı hızlandıran istisnai bir işlemdir, bedel hakkını yok etmez. Mahkemenin bankaya depo ettirdiği para ön bedeldir, nihai değil. Bedel azsa mahkemede bilirkişiyle gerçek değeri tespit ettirip fark istersin. İdare makul sürede (Yargıtay içtihadı yaklaşık 6 ay) tescil davası açmazsa iş kamulaştırmasız el atmaya döner.

Evet, alabilirsiniz. İdare kamulaştırma yapıp bedel ödemeden arsanıza fiilen el atıp yol, park ya da hat inşa etmişse (fiili el atma), taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde bedel (tazminat) davası açabilirsiniz. Bedel, dava tarihindeki güncel rayice göre belirlenir. Koşullar oluştuğunda el atılan kısmın güncel bedelini alırsınız; bedel ödenince o kısmın mülkiyeti idare adına tescil edilir. Yani tapunuzu bedelsiz kaptırmaz, karşılığını dava yoluyla talep edebilirsiniz.