Baraj (içme suyu) havzası koruma alanındaki arsaya yapı yapılır mı?

Bursa'da Doğancı, Nilüfer ve Çınarcık barajlarının çevresi geniş bir içme suyu havzasıdır ve bu havzada toprak, imar planından ayrı olarak bir de havza koruma kademesine tabidir. Sahada en çok gördüğüm vaka şudur: kişi göle nazır, yolu olan, ucuz bir tarla alır, sonra yapı yapmak isteyince "burası mutlak koruma alanı, yeni yapı yasak" cevabıyla karşılaşır. Fotoğraf güzel, manzara güzel; ama parselin hangi koruma bandına düştüğünü bilmeden verilen para donmuş paradır.

Yasak keskin ve doğrulanabilirdir. İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliğe göre mutlak koruma alanı, gölün azami su seviyesinden itibaren yatayda 300 metrelik kara şerididir; burada içme suyu tesisi ve mevcut yapıların zorunlu kanalizasyon bağlantıları dışında hiçbir yeni yapı yapılamaz, Hazine arazisi satılamaz. Kısa mesafeli koruma alanı bu sınırdan itibaren 700 metredir ve orada da yapılaşma çok dar istisnalarla, ağır şartlara bağlıdır. Yani "nasılsa bir yolunu buluruz" cümlesi bu bantta karşılığı olmayan bir sözdür.

Orta ve uzun mesafeli koruma alanlarında yasak mutlak değil, kademelidir. Orta mesafeli koruma alanı (kısa mesafeli sınırdan itibaren 1000 metre) yeni sanayi ve turizm tesisi gibi kirletici kullanımlara kapalıdır ve koruma planı yapılana kadar yoğunluk artırıcı imar değişikliğine izin verilmez; uzun mesafeli alanda ise şartlar daha yumuşar ama yine havza koruma planına bağlıdır. Doğru yol tek: almadan önce parselin ada/parselini BUSKİ'ye ve ilgili belediyeye sorup hangi koruma kademesine düştüğünü, o kademede ne yapılabildiğini yazılı öğrenmektir. Havza sınırı imar planından bağımsız bir katmandır; imar durumu temiz görünse bile havza kademesi yapıyı tümden kilitleyebilir.

Bu sayfa genel bilgi verir, yatırım ya da hukuki tavsiye değildir. Bir parselin hangi koruma bandında olduğu ve orada tam olarak ne yapılabileceği; su seviyesine olan mesafeye, o havzanın özel hükümlerine ve güncel koruma planına göre değişir. Kesin durum için parsel bazında BUSKİ (havza koruma birimi), ilgili belediye ve tapu kayıtları esastır; sözleşme öncesinde bir taşınmaz hukukçusuna danışmadan imza atma.