Miras kalan arsada veraset ve intikal vergisi nasıl hesaplanır?

Miras kalan arsada iki ayrı iş vardır: biri vergi, biri tapu. Vergi tarafında mirasçılar, yasada belirlenen süre içinde bağlı oldukları vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi verir. Matrah, arsanın piyasa fiyatı değil, genelde belediyenin açıkladığı asgari metrekare rayiç değeri üzerinden çıkar. Vergi artan oranlı bir tarifeyle alınır; miras yoluyla geçişte oranlar, karşılıksız bağışa göre daha düşüktür ve eş ile çocuklara tanınan bir istisna tutarı matrahtan düşülür. Tahakkuk eden vergi de genelde birkaç yıla yayılan taksitlerle ödenir. Güncel oran, istisna tutarı ve süreler zamanla değişir; kesin rakam için ilgili vergi dairesi ve bir mali müşavir esastır. Bu sayfa genel bilgilendirmedir, resmî beyan ya da vergi tavsiyesi değildir.

Pratikte sıra şudur: önce noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınır, sonra vergi dairesine beyanname verilir, en sonunda tapuda parsel mirasçılar adına intikal ettirilir. Tapu müdürlüğü bu intikali yaparken vergi dairesinden 'ilişik kesme' (borcu yoktur) yazısını arar; yani vergini kapatmadan tapu mirasçılar üstüne tam olarak geçmez. Bizzat gelemiyorsan bu adımların hepsi düzgün bir vekaletle Türkiye'den yürütülebilir; işi tahmine bırakmadan bir mali müşavirle rakamı önceden çıkart.

Alıcı gözüyle asıl tuzak şudur: mirasçıların 'hemen satalım' dediği ama henüz kendi adlarına intikal görmemiş bir tapudan parana bağlanma. Parsel resmî olarak mirasçılar üstüne geçmeden, üstelik tüm mirasçılar imza vermeden o yer sana devredilemez; miras arsa çoğu zaman hisseli hale gelir ve tek bir imza eksik olsa satış kilitlenir. Vergisi kapatılmamış, ilişik kesmesi alınmamış bir dosyada acele etme; önce mirasçı listesini ve vergi durumunu yazılı gör, sonra konuş.