Uludağ Milli Parkı içinde veya sınırında arazi alınır mı, ev veya bağ evi yapılır mı?

Önce şu ayrımı netleştir: milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı, hepsi 2873 sayılı Milli Parklar Kanununa tabidir ve bu, ülkedeki en sert koruma rejimlerinden biridir. Uludağ 1961 yılında milli park ilan edildi. Buradaki toprak, SİT veya orman tahdidinden ayrı, kendine özel bir statüdedir. Tapuda özel mülkiyet görünmesi sana yapı hakkı vermez; ne yapabileceğini tapu değil, o alanın planı ve yetkili idarenin izni belirler.

Uludağ'da 2023'te önemli bir değişiklik oldu. 7432 sayılı Uludağ Alanı Hakkında Kanunla, milli parkın "Uludağ Alanı" ile çakışan bir bölümünün (yaklaşık 2.000 hektar, parkın yaklaşık yüzde on beşi) milli park vasfı kaldırıldı ve bu kesim Uludağ Alan Başkanlığına devredildi. Yani bugün Uludağ ikili bir rejim taşır: büyük bölüm hâlâ milli parktır ve Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün yetkisindedir; Alan Başkanlığına devredilen kesim ise Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlıdır ve öncelikle bu özel kanuna tabidir. Bunlar farklı bakanlıkların kurumlarıdır. Parselin hangi rejimde olduğunu bilmeden hangi kapıyı çalacağını da bilemezsin.

Milli park olarak kalan kısımda kanunun özü şu: sınırlar içinde, kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk bulunmadıkça hiçbir yapı ve tesis kurulamaz (md. 14). Var olan yerleşim yerleri dışında iskâna, yani yeni ev veya bağ evi düzenine izin verilmez. Ayrı bir madde daha vardır: yanan, kesilen ya da sökülen ağaçlarla açılan alanların işgali, oralara yapı yapılması ve bu yapıların tapuya tescili yasaktır (md. 15). Uzun Devreli Gelişme Planında önemli bölümler mutlak veya nitelikli doğal koruma bölgesi olarak ayrılmıştır; bu bölgelerde özel yapılaşma esasen kapalıdır.

Sana "Uludağ eteğinde, manzaralı, dağ evi yaparsın" diye anlatılıyorsa dur ve iki soruyu yazılı sor: Bu parsel milli park sınırının içinde mi, dışında mı, yoksa Alan Başkanlığına devredilen bölümde mi; ve ilgili planda (Uzun Devreli Gelişme Planı ya da Alan için hazırlanan plan) hangi bölgeye düşüyor. Sınırın hemen dışındaki bir parsel bile orman tahdidi, doğal sit ya da çevre düzeni planı kısıtına takılabilir. Muhatabın parselin rejimine göre değişir: milli park kısmı için Doğa Koruma ve Milli Parklar Bursa Şube Müdürlüğü, Alan içindeki kesim için Uludağ Alan Başkanlığı. Belediye imar durumu tek başına yetmez. Plan durumunu ve bölge sınırını resmî yazıyla görmeden kapora bile verme.

Kesin durum parsele özeldir: parselin milli park sınırına ve Uludağ Alanına göre konumu, ilgili plandaki bölgesi ve tapu vasfı için Uludağ Alan Başkanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Bursa Şube Müdürlüğü, ilgili belediye ve tapu müdürlüğünden yazılı bilgi almak; hukuki ve vergisel sonuç için bir avukata ve mali müşavire danışmak esastır. Bu sayfa genel bilgilendirmedir, yatırım tavsiyesi değildir.