Sıvılaşma nedir?

Bursa bütünüyle yüksek deprem kuşağındadır (Kuzey Anadolu Fayı'nın Gemlik-İznik kolu yakınında). AFAD Deprem Tehlike Haritası ilçe geneli yön verir; ama asıl belirleyici parselin zemin sınıfıdır, aynı ilçede sağlam da riskli de zemin vardır.

MTA Yerbilimleri Harita Görüntüleyici ve AFAD diri fay/deprem tehlike haritalarından, ada-parsel ya da koordinatla. Bursa, Kuzey Anadolu Fayı'nın kuzey kollarına yakındır; fay uzaklığı zemin etüdüyle birlikte değerlendirilir.

Sıvılaşma riski gevşek, suya doygun kum-silt zeminlerde ortaya çıkar; en kesin göstergesi zemin etüdüdür (sondaj artı yeraltı su seviyesi). Belediyenin imar planına esas jeolojik-jeoteknik raporundaki "önlemli alan" işareti ile düz ova ve dere-göl-deniz kıyısı şüphe uyandırır.

Jeolojik sakıncalı alan; heyelan, sıvılaşma, taşkın gibi zemin tehlikeleri nedeniyle imar planında yapılaşmaya kapatılmış bölgedir. Bu vasıftaki parsellere kural olarak yapı ruhsatı verilmez; almadan önce imar durumunu ve zemin etüdünü belediyeden mutlaka teyit ettir.

Yıldırım'ın bazı mahalle etütlerinde sıvılaşma önlemi gereken alanlar işaretlidir; 1855 depreminde ilçe ağır hasar görmüştür. Ayrıca Gökdere ve Cilimboz Deresi ıslah kapsamındadır; 2010 Cilimboz taşkınında can kaybı yaşanmıştır. Dönüşüm/tapu sorgulamasından ayrı olarak bu iki riski de değerlendir.

Zemin sınıfı, TBDY 2018'in bir parselin ilk 30 metredeki zeminini kayma dalgası hızına (Vs30) göre ZA (en sağlam kaya) ile ZF (özel inceleme gereken zemin) arasında etiketlemesidir. Zemin ZA'dan ZF'ye doğru genel olarak zayıflar; ZE ve ZF gevşek/yumuşak ve riskli gruptur, temel ile güvenlik maliyetini doğrudan artırır. Parselin sınıfını belediyenin imara esas jeolojik-jeoteknik etüdünden ve parsel zemin etüdünden öğrenirsin.