İmar barışı ve yapı kayıt belgesi nedir, arsadaki kaçak yapıyı yasallaştırır mı?

İmar barışı 2018 yılında yürürlüğe girdi. Belirli bir tarihten önce yapılmış ruhsatsız ya da ruhsatına aykırı yapılar için, malikin beyanı ve harç ödemesiyle Yapı Kayıt Belgesi verildi. Buradaki kilit nokta şu: sistem beyana dayanıyordu, yani devlet yapıyı yerinde tek tek denetlemedi, malikin anlattığını kayda geçirdi. Belge, elektrik ve su gibi aboneliklerin bağlanması gibi bazı pratik işleri kolaylaştırdı; ama bu, yapının imar kurallarına uygun hale geldiği anlamına gelmez.

Yapı Kayıt Belgesi yapıyı yasal, ruhsatlı, iskânlı bir yapıya çevirmez, imar hakkı da doğurmaz. Belgenin kendi üzerinde de yazdığı gibi, geçerliliği yapı yeniden yapılana veya alan kentsel dönüşüme girene kadar sürer. Yani kalıcı bir aklanma değil, geçici bir kayıttır. Bir arsayı ya da üzerinde yapı bulunan taşınmazı alırken, o yapının Yapı Kayıt Belgesi olmasını 'ruhsatlı ve sorunsuz' diye okumayın. Belgenin gerçekliğini ilgili idareden teyit edin; beyan edilen bilgilerle sahadaki fiili durumun (kat, alan, kullanım) uyuşup uyuşmadığına bakın.

Tuzak şurada: yanlış veya eksik beyanla alınmış bir Yapı Kayıt Belgesi iptal edilebilir. İptal olursa yapı yeniden kaçak konumuna düşer, yıkım ve idari para cezası gündeme gelir; bu risk çoğu zaman parayı ödeyen alıcının sırtında kalır. Ayrıca bu belge yapının deprem güvenliğini garanti etmez; yapının sağlamlığı beyan sahibinin sorumluluğundadır, Bursa gibi fay hattına yakın bir bölgede bu başlı başına ayrı bir konudur. Son olarak, üstünde belgeli bir yapı var diye arsaya fazladan değer biçip yüksek ödeme yapma tuzağına düşmeyin. Bu bir bilgilendirmedir, hukuki ya da mali tavsiye değildir; kesin durum için ilgili belediye ve kadastro müdürlüğü, mali müşavir ve avukat esastır.