Arsayı 5 yıl dolmadan satarsam değer artışı kazancı vergisi öder miyim?

Türk vergi sisteminde işin özü, taşınmazı nasıl edindiğinize ve elinizde ne kadar kaldığına bakar. Arsayı bir bedel ödeyerek satın aldıysanız ve tapudaki edinme tarihinizden itibaren beş yıl dolmadan elden çıkarırsanız, alış ile satış arasındaki kazanç 'değer artışı kazancı' sayılır. Bu kazanç, satış bedelinin tamamı değildir; satış bedelinden maliyet bedeli ve satışa bağlı masraflar düşülür. Dahası maliyet bedeliniz, aradaki artış belli bir oranı (genelde yüzde on) aştığında resmî üretici fiyat endeksiyle güncellenebilir. Bu endeksleme, çoğu kişinin atladığı ama vergiyi ciddi biçimde düşüren yasal bir haktır. Kalan tutardan her yıl yeniden belirlenen bir istisna düşülür, üstü kalırsa ertesi yılın mart ayında yıllık beyanname ile beyan edilir.

Miras yoluyla ya da bağış gibi karşılıksız (ivazsız) intikalle gelen bir taşınmazda bu beş yıl kuralı hiç işlemez; ne zaman satarsanız satın bu kapsamda değer artışı kazancı doğmaz. Satın alınmış bir arsada ise yapılacak iş nettir: tapudaki gerçek bedeli doğru yazın, alış bedelinizi ve masraflarınızı belgeleyin, endeksleme hakkınızı kullanın ve satıştan önce bir mali müşavirle oturup rakamı çıkarın. Ayrıca değer artışı kazancından ayrı olarak, el değiştirmede satış değeri üzerinden yaklaşık yüzde dört tapu harcı (genelde yüzde iki alıcı, yüzde iki satıcı) alınır; bunu kazanç vergisiyle karıştırmayın.

Sahada sık gördüğümüz iki tuzak var. Birincisi, vergiden kaçmak için tapuda satış bedelini olduğundan düşük göstermek: bu hem cezalı tarhiyat riskidir hem de alıcıyı yakar, çünkü onun maliyeti kâğıt üzerinde düşük kalır ve ileride sattığında sırtına daha büyük vergi biner. İkincisi, 'beşinci yıla az kaldı' diye aceleyle dördüncü yılda satıp istisnayı ve endekslemeyi hesaba katmadan zarara girmek. Bu yazı yalnızca bilgilendirmedir; oranlar, istisna tutarları ve muafiyetler zamanla değişir, kesin durum için Gelir İdaresi ile mali müşavir veya avukat esastır ve bu bir yatırım tavsiyesi değildir.