Arsa alırken en çok yapılan hatalar nelerdir?

En pahalıya patlayan ilk hata, parseli yerinde görmeden almaktır. Fotoğraf ve harita eğimi, yolu, komşu kullanımı, taşkın ya da heyelan izini göstermez. Uzaktan alıyorsan bile parselin sınırlarını (aplikasyon), fiili durumunu ve çevresini bir gözle yerinde tespit ettir; "resim yeter" diyen satıcıya değil, zemine güven.

İkinci hata, tapu vasfı ile imar durumunu karıştırmak ve sormamaktır. Tarla, bağ, zeytinlik gibi bir vasıf tek başına "ev yapılır" demek değildir; ne yapılabileceğini 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde belediyenin verdiği imar durumu belgesi belirler. "Nasılsa imara girer", "vasfı çeviririz" cümleleri satın alma kararına dayanak yapılamaz; imar durumunu ilgili belediyeden yazılı iste, veremiyorlarsa o an dur.

Üçüncü ve en tehlikeli hata, tapu kaydını ve takyidatı okumadan imza atmaktır. Tapunun beyanlar/şerhler hanesinde ipotek, haciz, satış vaadi, intifa ya da irtifak olabilir; Türk Medeni Kanunu m.1023 tapuya iyi niyetle güveni korusa da m.1024 uyarınca kayıtta görünen bir yükü bilmen gerekiyorsa bu koruma işlemez. Devir öncesi güncel tapu kayıt örneği ve takyidat belgesini kendi elinle al, tarihine bak, hane hane oku.

Dördüncü hata, hisseli (paylı/elbirliği) ya da vekaletli satışın riskini hafife almaktır. Hisseli tapuda payın metrekare değil orandır; ortaklar imzalamadan satış ve inşaat kilitlenebilir, paylı mülkiyette diğer paydaş yasal önalım (şufa) hakkıyla o payı öncelikle satın alabilir. Vekaletle satışta ise vekaletin gerçek, geçerli ve satış yetkisi içeren bir belge olduğunu; azledilmediğini teyit etmeden ilerleme. "Abim halleder", "vekaletim var" sözü belge yerine geçmez.

Beşinci hata para tarafındadır: kaparoyu erken, elden ve yazısız vermek. Türk Borçlar Kanunu m.177-178'e göre verilen para açıkça "cayma parası" denmedikçe bağlanma parası (pey akçesi) sayılır ve niteliği tartışmalı hale gelir; elden nakit, geri dönüşü en zor senaryodur. Neyi, kime, hangi şart bozulursa geri alınmak üzere ödediğini yaz, banka kanalını kullan, satıcının gerçek malik olduğunu tapudan doğrulamadan tek kuruş verme. Son olarak yol, su, elektrik ve kanalizasyonu "nasılsa gelir" diye hazır varsayma; altyapı bir vaat değil, sorgulanacak bir durumdur. Bu bir genel bilgilendirmedir; senin parselinin kesin durumu için belediye, Tapu Müdürlüğü ve gerektiğinde avukatla teyit et, kararı ona göre ver.