{"_meta":{"sonGuncelleme":"2026-07-08","surum":"2026-07-08","kaynak":"kaynak: BursaArsa (bursaarsa.com.tr)","aciklama":"Bursa toprak sözlüğü: arsa/tapu/imar terimlerinin sade tanımları.","site":"https://bursaarsa.com.tr"},"terimler":[{"terim":"ADA / PARSEL","tanim":"Tapunun adresi: ada, çevresi yollarla sınırlı toprak bloğu; parsel, o blok içindeki tek mülk. \"1247 ada 16 parsel\" tarif değil, kimliktir."},{"terim":"TAPU VASFI","tanim":"Tapuda yazan resmî nitelik: tarla, zeytinlik, arsa, bahçe… Ne yapabileceğini fotoğraf değil, vasıf belirler."},{"terim":"HİSSELİ TAPU","tanim":"Tapuda birden çok ortak; senin payın metrekare değil orandır. Tüm ortaklar imzalamadan satış ve inşaat kilitlenebilir."},{"terim":"MÜSTAKİL TAPU","tanim":"Tek sahipli tapu. Kararı tek başına verirsin; yerinde göremeyen alıcı için en az riskli yapı budur."},{"terim":"İMAR DURUMU","tanim":"Belediyenin o parsel için verdiği yazılı hüküm: ne yapılabilir, kaç kat, hangi çekme mesafesiyle. Sözlü \"olur\" hükümsüzdür."},{"terim":"İMAR PLANI / ASKI","tanim":"Planlar değişmeden önce 30 gün askıya çıkar, resmî ilandır. İtiraz da fırsat da bu 30 günün içindedir."},{"terim":"EMSAL (RAYİÇ)","tanim":"Yakın çevrede gerçekten satılmış benzer parsellerin fiyatı. İstenen fiyat değil, ödenen fiyat ölçüdür."},{"terim":"KAKS / EMSAL KATSAYISI","tanim":"Arsana toplam kaç m² inşaat yapılabileceğinin katsayısı. 1.000 m² arsada emsal 0,5 ise 500 m² inşaat demektir."},{"terim":"TAKS","tanim":"Binanın zemine oturabileceği azami alan oranı. Bahçe mi kalır, blok mu dolar, cevabı TAKS verir."},{"terim":"ÇAP (PLAN ÖRNEĞİ)","tanim":"Parselin ölçülü krokisi: sınırlar, cephe, komşuluk. Tarlanın \"neresi\" olduğunu çap gösterir, satıcının eli değil."},{"terim":"ŞERH","tanim":"Tapu kaydına düşülmüş uyarı notu: haciz, ihtiyati tedbir, satış vaadi… Şerhli tapu, hikâyesi olan tapudur; hikâyeyi almadan önce dinle."},{"terim":"İPOTEK","tanim":"Parselin borca teminat gösterilmiş hâli. İpotek çözülmeden aldığın tapu, borcun gölgesinde kalır."},{"terim":"ŞUFA (ÖNALIM) HAKKI","tanim":"Hisseli parselde ortağın, satılan payı aynı bedelle öncelikli alma hakkı. Hisse alırken kapında ortak bulabilirsin."},{"terim":"İFRAZ","tanim":"Büyük parseli resmen bölme işlemi. \"Böleriz, sana da çıkar\" sözü, ifraz şartlarını sağlamıyorsa boştur."},{"terim":"TEVHİD","tanim":"Yan yana parselleri tek tapuda birleştirme. Küçük parselleri değerlendirmenin çoğu zaman tek yolu."},{"terim":"CİNS DEĞİŞİKLİĞİ","tanim":"Tapudaki vasfın resmen değişmesi (tarla → arsa gibi). Süreçtir, dilek değildir: plan, belediye ve harç ister."},{"terim":"ZEYTİNLİK VASFI","tanim":"En sert korunan vasıf: yapılaşma çok dar istisnayla mümkündür. \"Nasılsa çevrilir\" en pahalı cümledir."},{"terim":"KADASTRO","tanim":"Devletin toprak envanteri: sınırlar ve kayıtlar. Fiilî kullanım ile kadastro çelişiyorsa doğru olan kayıttır."},{"terim":"RAYİÇ BEDEL","tanim":"Belediyenin vergiye esas m² değeri. Piyasa fiyatı değildir; harç ve vergi hesabının tabanıdır."},{"terim":"VEKÂLETNAME","tanim":"Noterde (bizzat gelemeyenler için konsoloslukta) verilen temsil yetkisi. Dar kapsamlı, tek işe özel verilir; \"genel vekâlet\" isteyenden uzak dur."},{"terim":"LİKİDİTE","tanim":"Parselin yeniden satılabilirliği: talep derinliği, büyüklüğü, alıcı profili. Ucuz ama kimsenin istemediği toprak, paranın kilitli kaldığı toprak olur."},{"terim":"TAPU HARCI","tanim":"Devir sırasında devlete ödenen resmî bedel, satış bedelinin belli bir oranı. Alıcı ve satıcı ayrı ayrı öder; tapuda ödemeden devir olmaz."},{"terim":"DAMGA VERGİSİ","tanim":"Sözleşme ve bazı resmî belgeler için ödenen ayrı bir vergidir; tapu harcıyla karıştırılmasın, ikisi de ayrı ayrı çıkar."},{"terim":"SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMESİ","tanim":"Tapuyu şimdi değil ileride devretmeyi noterde taahhüt eden sözleşme. \"Söz\" değil resmî belgedir ama kendisi tapu devri demek değildir."},{"terim":"TAKYİDAT","tanim":"Tapu kaydındaki tüm kısıtlayıcı notların ortak adı: ipotek, şerh, haciz, irtifak. Takyidat sorgusu, o toprağın gerçek hikâyesini gösterir."},{"terim":"DOP (DÜZENLEME ORTAKLIK PAYI)","tanim":"İmar uygulamasında yol/park/okul gibi kamu alanı için arsandan kesilen pay. İmara giren tarlanın metrekaresi bu yüzden küçülebilir."},{"terim":"ECRİMİSİL","tanim":"Bir yeri izinsiz kullananın, gerçek sahibine ödemek zorunda kaldığı kullanım tazminatı. Boş arazini kontrolsüz bırakma, ecrimisil talep etme hakkını bilmeden kaybedebilirsin."},{"terim":"APLİKASYON","tanim":"Tapudaki sınırların, lisanslı harita mühendisiyle arazide fiilen işaretlenmesi. Komşunun gösterdiği sınır değil, aplikasyon tutanağı gerçek sınırdır."},{"terim":"İSKÂN (YAPI KULLANMA İZNİ)","tanim":"Binanın ruhsata uygun tamamlandığını gösteren belediye belgesi. İskânsız bina, kâğıt üstünde hâlâ inşaat sayılır; su/elektrik aboneliği çoğu zaman buna bağlıdır."},{"terim":"YAPI RUHSATI","tanim":"İnşaata başlamadan alınan resmî izin belgesi. Ruhsatsız yapılan her m², ileride yıkım ya da para cezası riski taşır."},{"terim":"ÇEKME MESAFESİ","tanim":"Binanın parsel sınırından, yoldan ve komşudan bırakması gereken zorunlu boşluk. İmar planında yazılıdır; göz kararıyla değil ölçüyle uygulanır."},{"terim":"MEVZİ İMAR PLANI","tanim":"Ana imar planının dışında, tek bir bölge için ayrıca hazırlanan küçük ölçekli plan. Genelde özel bir kullanım (örn. tesis) için çıkarılır; her tarlaya kolayca çıkmaz."},{"terim":"İZALE-İ ŞUYU (ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ)","tanim":"Hissedarlar anlaşamazsa mahkemeden istenen, hisseli tapuyu satarak ya da bölerek ortaklığı sona erdirme davası. Uzun sürer; hisseli tapu alırken bu ihtimali de hesaba kat."},{"terim":"İNTİFA HAKKI","tanim":"Mülkiyeti başkasında olan bir taşınmazı kullanma ve gelirinden yararlanma hakkı. Tapuda intifa hakkı şerhi varsa, çıplak mülkiyeti alan bile o yeri hemen kullanamaz."},{"terim":"GEÇİT HAKKI","tanim":"Yolu olmayan bir parselin, komşu araziden geçiş hakkı kazanması; resmî tesisi mahkeme ya da tapuda irtifak kaydıyla olur. Komşunun sözlü izni, geçit hakkı değildir."},{"terim":"MERA","tanim":"Kamu malı otlak arazisi; kural olarak özel mülkiyete konu olmaz, alınıp satılamaz. \"Mera ama tapusu var\" denilen yerde önce o tapunun gerçekliğini sorgula."},{"terim":"2B ARAZİSİ","tanim":"Bir zamanlar orman sayılıp sonradan orman sınırı dışına çıkarılmış arazi. Satışı ve kullanımı özel bir mevzuata bağlıdır; sıradan tarla gibi değerlendirme."},{"terim":"KAMULAŞTIRMA","tanim":"Devletin kamu yararı için özel bir araziyi bedelini ödeyerek zorla alması. Kamulaştırma planı olan bölgede arsa alan, bedelin kendi beklediği fiyattan farklı olabileceğini bilmeli."},{"terim":"DASK","tanim":"Zorunlu deprem sigortası; binalar için geçerlidir, boş arsa için DASK olmaz. Arsa üzerine bina yaptığında bu zorunluluk devreye girer."},{"terim":"SIVILAŞMA","tanim":"Deprem sırasında suya yakın gevşek zeminin dayanımını kaybedip sıvı gibi davranması. Zemin etüdünün en kritik sorgusudur; ova ve dere yakını arazide özellikle önemlidir."},{"terim":"ZEMIN ETÜDÜ","tanim":"Bir parselin taşıma gücünü, sıvılaşma ve fay riskini ölçen mühendislik incelemesi. \"Sağlam zemin\" sözü değil, imzalı rapor geçerlidir."},{"terim":"MUVAZAA","tanim":"Tarafların gerçek niyetlerini gizleyip görünüşte başka bir işlem yapması; örneğin gerçek fiyatın çok altında gösterilen tapu devri. Muvazaalı işlem sonradan mahkemede iptal edilebilir."},{"terim":"VERASET VE İNTİKAL","tanim":"Miras kalan taşınmazın, mirasçılar adına resmen tapuya işlenmesi süreci ve vergisi. İntikal yapılmadan miras malı satılamaz; hisseli tapuların çoğu buradan gelir."},{"terim":"KAT İRTİFAKI","tanim":"Henüz tamamlanmamış bir yapı projesinde, dairelere/bölümlere önceden ayrılan geçici tapu hakkı. İnşaat bitip iskân alınınca kat mülkiyetine döner."},{"terim":"KAT MÜLKİYETİ","tanim":"Tamamlanmış bir yapıdaki her bağımsız bölümün kendi başına tapulu mülk sayılması. Kat irtifakından sonraki, binanın bittiğini gösteren nihai statüdür."},{"terim":"İMAR BARIŞI","tanim":"Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara, belirli bir kayıt ücretiyle geçici yasallık kazandıran devlet uygulaması. Yapı Kayıt Belgesi, sağlamlık raporu değildir; sadece kayıt altına alır."},{"terim":"CİNS TASHİHİ","tanim":"Tapudaki vasfın gerçeğe uydurulması amaçlı düzeltilmesi (örn. \"tarla\" yazan yerde artık bina varsa). Cins değişikliğiyle aynı ailededir; fiili durumu resmî kayıtla eşitler."},{"terim":"ELBİRLİĞİ / PAYLI MÜLKİYET","tanim":"Paylı mülkiyette her ortağın payı bellidir (hisseli tapu); elbirliğinde (miras gibi) paylar henüz ayrılmamıştır, karar birlikte alınır. İkisi de tek başına satışı zorlaştırır."},{"terim":"YOLA TERK","tanim":"Bir parselin, yol yapımı için gereken kısmının bedelsiz ya da bedelli olarak kamuya devredilmesi. İmara giren tarlanın kullanılabilir alanı bu yüzden hesapta küçülür."},{"terim":"KIRSAL MAHALLE","tanim":"Büyükşehir sınırları genişleyince eski köylerin aldığı idari statü; tüzel kişilik olarak köy kalmadı ama bazı vergi/harç uygulamalarında fark yaratabilir. Alım kararında isim değil tapu vasfı belirleyicidir."},{"terim":"PLANKOTE","tanim":"Bir arazinin yükseklik (kot) farklarını gösteren ölçümlü kroki. Eğimli parselde inşaat maliyetini asıl belirleyen, görünen manzara değil plankotedir."}]}